Mirziyoyev'den Türk dünyasıyla uyumu artıran 28 harfli Özbek alfabesine onay

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Latin temelli Özbek alfabesinin Türk dünyasında kullanılan alfabelerle daha fazla uyum sağlamasını hedefleyen kanuna imza attı. Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Saida Mirziyoyeva, Mirziyoyev'in yeni Özbek alfabesini düzenleyen kanunu "21 Ekim Özbek Dili Bayramı" vesilesiyle imzaladığını açıkladı.

Telegram hesabı üzerinden açıklama yapan Mirziyoyeva, alfabeyi geliştirmeyi amaçlayan düzenlemenin uzun yıllardır tartışılan, ancak bir türlü çözüme kavuşturulamayan bir mesele olduğunu ifade etti. Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Mirziyoyeva, açıklamasında şu ifadeleri kullandı: "Nihayet, uzun yıllardır süregelen tarihi bir hata düzeltildi.

Bugün Cumhurbaşkanımız, Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesinin iyileştirilmesine ilişkin kanunu imzaladı. Elbette değişimler kolay olmayacaktır; bazı kişilerde itirazlara veya endişelere yol açması da doğaldır. Ancak inanın, yazı sistemimizdeki zorlukları ortadan kaldırmak ve dilimizin dijital dünyadaki konumunu güçlendirmek için başka bir yol yoktu." Mirziyoyeva, düzenlemeyle birlikte mevcut belgeler, ulusal para birimi ve menkul kıymetlerin geçerli olmaya devam edeceğini; ders kitaplarının, tabelaların ve yönlendirme levhalarının ise kullanım süreleri doldukça kademeli biçimde değiştirileceğini açıklayarak, bu yöntemle değişikliklerden kaynaklanacak maliyetin mümkün olan en düşük düzeyde tutulmasının amaçlandığını belirtti.

Yeni alfabenin harf sayısı 28 olacak Özbekistan Senatosu, Yasama Meclisinin 7 Temmuz'da kabul edip Senatoya ilettiği kanun tasarısına, 10 Eylül tarihinde gerçekleştirilen 19. Genel Kurul Toplantısı'nda onay vermişti. Kanun uyarınca, halen kullanılan Özbek alfabesinin 26 harfi ve 3 harf birleşimi yerini, 28 harf ile bir kesme işareti içeren yeni alfabeye bırakacak.

Değişiklik kapsamında, mevcut Latin alfabesinde "o'", "g'", "sh" ve "ch" biçiminde kullanılan harfler ve harf birleşimleri yerine sırasıyla "ö", "ğ", "ş" ve "ç" harfleri getirilecek. Bunun yanı sıra "ng" harf birleşimi de alfabeden kaldırılacak. Bu düzenleme, Özbek alfabesini başta Türkiye olmak üzere Türk dünyasında Latin alfabesini kullanan ülkelerin alfabelerine daha benzer hale getirmeyi hedefliyor.

Özbekistan'da Latin alfabesine geçişin aşamaları Sovyetler Birliği döneminin 1929-1940 yılları arasında Latin alfabesini kullanan, 1940 yılından başlayarak Kiril alfabesine geçen Özbekistan, bağımsızlığını kazanmasının ardından 2 Eylül 1993 tarihinde Latin alfabesine geçişi öngören kanunu kabul etti. 1993 yılında kabul edilen alfabe, 1995 yılındaki değişiklikle yeniden şekillendirildi.

Bu düzenleme doğrultusunda "ş", "ç", "ö" ve "ğ" harfleri kaldırılarak bunların yerine "sh", "ch", "o'" ve "g'" harf birleşimleri kullanılmaya başlandı. Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in 2021 yılında imza attığı kararın ardından, ülkede bütünüyle Latin alfabesine geçilmesi hedefi çerçevesindeki çalışmalara hız verildi. Aynı dönemde, Özbek alfabesinin Türk dünyasının kullandığı alfabelerle uyumlu bir yapıya kavuşturulması da gündeme taşındı.

Cumhurbaşkanının yeni alfabeyi içeren düzenlemeye imza atması, Özbekistan'ın Latin alfabesini iyileştirme ve yazı sistemi açısından Türk dünyasına yakınlaşma sürecini yeni bir aşamaya taşıdı.???????